Davos ve kopma
Batı dünyası bir hayalden uyanıyor; Atlantik’in iki yakası yeni tektonik hareketlerle biribirinden uzaklaşıyor. Larry Fink ise dünyanın cennetinde keyif sürenler ile cehenneminde yananlar arasında kopabilecek bir felaket için uyarıda bulunuyor. Belki de bu uyarılardan dolayı 2026 Davos’u tarihe geçecektir.
Sönük geçmesi beklenen Davos Dünya Ekonomik Forumu’na Trump’ın katılımıyla tablo değişti ve bir kez daha Gramsci’nin dediği gibi “canavarlar zamanı”na girişin nasıl bir şey olabileceği üzerine etkileyici konuşmalar yapıldı. Aslında Trump’ın konuşması tek başına fazla etkileyici değildi, bir saat kendine övgüler düzdü. Trump’ın bugüne kadar yaptıkları ve söylediklerine gösterilen tepkiler ise dikkatlerin Davos’a yönelmesine neden oldu.
Trump artık “çöken bir hegemonun en iyi temsilcisi” olarak anılıyor. Delilik gibi görünen yaptıkları aslında bir çöküşün yarattığı panik ve strateji yoksunluğunun sağa sola saçılan parçalarıdır. Venezuela operasyonu o kadar “kusursuz ve gösterişliydi ki” insanlar gökyüzündeki havai fişeklerinin parıltısına bakmaktan operasyonun karanlık noktalarıyla ilgilenmediler. Göz boyama ve korkutma ile egemenlik kurulabilseydi, bugüne kadar dünyada egemenlik savaşları sırasında akan kanlar dökülmeyebilirdi. Davos’ta yapılan iki konuşma dünyanın gidişinin en çarpıcı tanımlaması oldu.
Kanada Başbakanı Mark Carney “canavarlar zamanının” ne olduğunu en açık bir şekilde dile getirdi: “On yıllar boyunca Kanada gibi ülkeler, ‘kurallara dayalı uluslararası düzen’ dediğimiz yapı sayesinde refah içinde yaşadı. Kurumlarına katıldık, ilkelerini övdük, öngörülebilirliğinden yararlandık. Onun koruması altında değer temelli dış politikalar izleyebildik… Bu düzen hikâyesinin kısmen yanlış olduğunu biliyorduk… Ama bu kurgu işe yarıyordu. Biz de tabelayı cama astık. Bu pazarlık artık işlemiyor. Açık konuşayım: Bir geçiş döneminde değil, bir kopuşun içindeyiz.”
11 trilyon dolar ile dünyanın en büyük varlık yönetimi BlackRock’un CEO’su Larry Fink, kapitalizmin yaklaşan felaketinin derinliğini üstü örtüsüz açıkladı: “Sistem 30 yıldır halka hiçbir şey vermedi. Şimdi de yapay zekâ, beyaz yakalıları yutmaya geliyor! Kapitalizmin son büyük faciasına hazırlanın!” dedi.
“Berlin Duvarı 1989’da yıkıldığından beri tarihin en büyük serveti yaratıldı. Ancak bu zenginlik, toplumsal barışı bozacak kadar küçük bir azınlığın cebine girdi. Bu kadar adaletsiz bir dağılıma hiçbir toplum uzun süre dayanamaz; eninde sonunda sistem çatırdar. Burada Davos’ta toplanmış bir grup elit, herkesin dünyasını şekillendirmeye çalışıyor. Ama esas darbeyi yiyecek olan halkın bu masada sandalyesi bile yok. Sistemin tamamen çökmemesi için tek bir yol var: Halkı büyümenin kurbanı veya sadece izleyicisi olmaktan çıkarıp, bu yeni zenginliğin ortağı hâline getirmek zorundayız. Aksi hâlde, adaletsizliğin yarattığı öfke tüm dünyayı saracak.”
Larry Fink’in söylediklerine benzer biçimde, 2022 ve ardından 2024 Davos toplantılarına katılan zenginler, “bizden daha fazla vergi alın” çağrısıyla bir tehlikeye işaret etmişti. Bu tabloyu Larry Fink hem daha iyi tanımlamış hem de benzer çağrıyı yapay zekâ ve Trump günlerinde tekrarlayarak tehdidin yaklaştığını vurgulamıştır.
Kanada Başbakanı “kopma” uyarısını sadece sözde bırakmamış, Davos’tan hemen önce Çin ile stratejik anlaşma imzalamıştır. Ayrıca kopmanın bir kanıtı olarak Kanada, Çin’e ham petrol vermeye devam ediyor; aynı günahı Brezilya da işlemeye devam ediyor.
Öte yandan Rusya ve Hindistan ValdaiClup ve Vivekananda Foundation düşünce kuruluşlarıyla 4 Şubat’ta Yeni Delhi’de “Değişen Küresel Düzende Rusya ve Hindistan” konulu bir forum düzenliyorlar.
Yakın günlerin bir diğer önemli olayı 5 Şubat’ta Start anlaşmasının yenilenmesi toplantısında yaşanacak. Nükleer silahlarla ilgili sınırlama anlaşması yenilenmezse Carney’in söylediği “kopma” bir felaket olarak çok yakınımıza gelecek.
Kanada yukarıdan bir kopmaya vurgu yaptı. Batı dünyası bir hayalden uyanıyor; Atlantik’in iki yakası yeni tektonik hareketlerle biribirinden uzaklaşıyor. Larry Fink ise dünyanın cennetinde keyif sürenler ile cehenneminde yananlar arasında kopabilecek bir felaket için uyarıda bulunuyor.
Belki de bu uyarılardan dolayı 2026 Davos’u tarihe geçecektir.